Weblog

Overhoord in de trein

2010-11-21T23:40:08Z

Meisje: You don't pronounce the L in salmon, but you pronounce it in salmonella.

Meisje naast haar: What's salmonella? A female salmon?

En ik moest me er als Dutch expert natuurlijk even mee bemoeien: 'Nee joh, dat is zalmonella!'

You don't pronounce the L in salmon, but you pronounce it in salmonella.

Girl next to her: What's salmonella? A female salmon?

Ruggespraak

2010-11-21T23:37:33Z

Ruggespraak

Je doet ons een groot plezier door binnen bij de kassa met ons af te rekenen.

(Bordje op terras Haarlemse lunchroom)

Bron: Taalpost

Je doet ons een groot plezier door binnen bij de kassa met ons af te rekenen.

(Bordje op terras Haarlemse lunchroom)

Bron: Taalpost

Alternatieven (voor Scrabble en opsodemieteren)

2010-09-23T02:55:55Z

Volgens de Dikke Van Dale is – met zevenendertig letters - het langste Nederlandse woord: 'zandzeepsodemineraalwatersteenstralen'. Wilt u het korter formuleren, dan is ‘opsodemieteren’ een prima alternatief. Dat u het even weet.

'Wapenstilstandsonderhandelingen' en 'arbeidsongeschiktheidsverzekering' zijn ook goed voor een hoge score.

De DVD is kennelijk niet bekend met de favoriet van mijn opa: hottentottententententoonstelling. De beste man was gek op taalspelletjes en ik hoor u denken, de vijg valt niet ver van het paard. En ja hoor, een dergelijke variant op ‘de appel valt niet ver van de boom’ deed hem dijenkletsen van plezier.

Hoe vaak we niet samen zaten te oefenen op de tongbreker ‘de kat krabt de krullen van de trap’... toch leuk als je dat heel snel vijftien keer achter elkaar kunt herhalen. Dan geeft het niks als je niet zo goed kunt rummikuppen* en stoepranden**.

*'Ze zaten te rummikubben' of 'Ze zaten te rummikuppen'? Rummikuppen is juist, alhoewel het spel Rummikub heet, met een b.

De reden voor de verandering b-p ligt in de uitspraak. De schrijfwijze rummikubben zou impliceren dat het woord uitgesproken moet worden met een b-klank, en dat komt niet overeen met de praktijk; het werkwoord wordt uitgesproken met een p-klank: [rummiekuppen]. De uitspraak is in dit geval dus bepalend voor de schrijfwijze.

Dit verschijnsel doet zich bij meer woorden voor, waaronder aerobiccen, autopetten, bijdehante, boude/boute, Lelystatter en relaxed/relaxte. Niet overal heeft de uitspraak de overhand in de spelling: zo wordt de c soms veranderd in een k als de uitgang -en erachter komt te staan (stuken, trukendoos), maar niet als die k-klank verdubbeld moet worden (aerobiccen, montignaccen).

** Sinds het bekende spelletje wordt ‘stoepranden’ ook gebruikt als werkwoord.

Bron: Onze Taal en Taalpost

'Wapenstilstandsonderhandelingen' en 'arbeidsongeschiktheidsverzekering' zijn ook goed voor een hoge score. De DVD is kennelijk niet bekend met de favoriet van mijn opa: 'hottentottententententoonstelling'. De beste man was gek op taalspelletjes - inderdaad, de vijg valt niet ver van het paard; deze zelfbedachte variant op ‘de appel valt niet ver van de boom’ behoort ook tot de erfenis.

*'Ze zaten te rummikubben' of 'Ze zaten te rummikuppen'? Rummikuppen is juist, alhoewel het spel Rummikub heet, met een b.

** Sinds het bekende spelletje wordt ‘stoepranden’ ook gebruikt als werkwoord.

Bron: Onze Taal en Taalpost

Dat is tot daaraantoe! (of: tot daar aan toe; of: tot daarentoe)

2010-09-22T03:05:08Z

Mijn ‘schoonbroer’ en –zus wonen in het schone Gent. En zo kwam het dat wij tijdens een bezoekje aan onze zuiderburen op een leuk taalverschil werden gewezen. Dat ging zo:

Op een drukke zaterdag valt het nog niet mee om in hartje centrum een parkeerplek te bemachtigen, dus groot was onze tevredenheid toen we er redelijk snel eentje ontwaarden.Deze tevredenheid sloeg om in opgetogenheid bij het zien van het bord met ‘Betaald parkeren tot zaterdag’. Aardig volkje toch, die Belgen, met het uitgespaarde geld zouden we een paar keer extra ‘ne palm’ tegen elkaar klinken. Op hun gezondheid! Een Gentse local ving onze enthousiaste lofzang op en was zo vriendelijk (zie je wel) om ons ter plekke te onderwijzen in de Belgische taal.

‘Tot’ bleek het Belgische equivalent van ons ‘tot en met’. Ik ben benieuwd of de parkeerwachter door deze uitleg te vermurwen was geweest. Wij kozen toch maar eieren voor ons geld en deponeerden braaf enkele munten in de meter. Er zo eens over nadenkend: andersom geldt de verwarring weer niet.

Helaas! Anders zou ik prompt gaan oefenen op mijn zachte G plus grote onschuldige ogen. Die combinatie lijkt me het ideale wapen tegen het bonnenboekje van de voorbij marcherende doorgewinterde Amsterdamse flikken. En als kers op de acteerpraline: een spijtig ‘amai’.

Mijn ‘schoonbroer’ en –zus wonen in het schone Gent. En zo kwam het dat wij tijdens een bezoekje aan onze zuiderburen op een leuk taalverschil werden gewezen. Dat ging zo:

Op een drukke zaterdag valt het nog niet mee om in hartje centrum een parkeerplek te bemachtigen, dus groot was onze tevredenheid toen we er redelijk snel eentje ontwaarden. Deze tevredenheid sloeg om in opgetogenheid bij het zien van het bord met ‘Betaald parkeren tot zaterdag’. Aardig volkje toch, die Belgen, met het uitgespaarde geld zouden we een paar keer extra ‘ne palm’ tegen elkaar klinken. Op hun gezondheid! Een Gentse local ving onze enthousiaste lofzang op en was zo vriendelijk (zie je wel) om ons ter plekke te onderwijzen in de Belgische taal.

‘Tot’ bleek het Belgische equivalent van ons ‘tot en met’. Ik ben benieuwd of de parkeerwachter door deze uitleg te vermurwen was geweest. Wij kozen toch maar eieren voor ons geld en deponeerden braaf enkele euromunten in de meter. Er zo eens over nadenkend: andersom geldt de verwarring weer niet.

Helaas. Anders zou ik prompt gaan oefenen op mijn zachte G plus grote onschuldige ogen. Die combinatie lijkt me het beste wapen tegen het bonnenboekje van de voorbij marcherende doorgewinterde Amsterdamse flikken. En als kers op de praline, een spijtig ‘amai...'

Kostelijke spijzen

2010-03-12T15:16:09Z

Over oude taal gesproken, laatst geraakten wij op een stormachtige zondagmiddag verzeild in restaurant Trianon aan de Zijpendaalseweg in Arnhem. Dat was een hele belevenis, kan ik u vertellen.

Het was of we over de drempel zo een toneeldecor instapten. De andere helft van mijn gezelschap dook gezwind - en door mij onopgemerkt - het toilet in, waarop ik een welluidende ‘O Brother, Where Art Thou?’ nog net kon onderdrukken.

Na deze Coenesque oprisping vervielen wij in verwondering over het torenhoge Fawlty Towers gehalte van deze uitspanning en naderden voorzichtig het wijnrode trevira entreegordijn, waarachter wij John Cleese in gebruikelijke ongastvrije stemming vermoedden.

We hernamen onszelf en maakten onze opwachting in dit wonderlijke etablissement, alwaar de gastvrouw sierlijke waaiers vouwde van de roze damasten servetten en de geur van oma’s appelmoes en draadjesvlees ons vanuit de keuken uitnodigend tegemoet kringelde.

Uiteraard bestelden wij geen portie bitterballen, ‘en doe er ook maar wat vlammetjes bij’. Neen, in het geheel niet! Wij spraken van bittergarnituur en het nuttigen van kostelijke spijzen. Het heeft dan ook voortreffelijk gesmaakt.

Mevrouw Van Rossum draait door

2010-02-22T11:51:21Z

In het kader van 'nieuwelingen in oudere taal' zegt Beckering Vinckers in 1881 (Taal en Taalstudie) dat het woord mopperen 'sinds kort in gebruik is, en wel weer verdwijnen zal.'

Deze Beckering Vinckers kon ook niet vermoeden dat er anno 2010 juist volop wordt gemopperd, geklaagd en gemuggenzift. Men had natuurlijk ook nog geen kijkbuis (ook al een blijvertje, dankzij Meneer de Uil) waarop mopperende kabinetslieden live waren te volgen in hun val.

Scheer u weg, schobbejak!
Het is dat woorden als 'schobbejak, deksels stuk onverlaat, rapalje en addergebroed' helaas wél verdwenen zijn uit onze taal, anders waren ze vast volop gebezigd dit weekend. Deze blog is te keurig om nader op de moderne varianten in te gaan, maar gelooft u maar: met ziektes en geslachtsdelen bent u helemaal up-to-date. Dan hield Rita Verdonk het toch ook best keurig met haar 'draaikont', hoewel dat ook best 'roterende derrière' had kunnen zijn. Maar Rita is trots op zichzelf.

Ongekroonde mopperaar
Het was echter niet alleen maar Haags geweld wat er donderde: op diezelfde kijkbuis verscheen in De Wereld Draait Door 'Neerlands ongekroonde mopperaar' Maarten van Rossem. Hij, en hij alleen, zorgt er wel voor dat het woord mopperen voorlopig nog niet uit de Nederlandse taal verdwijnt. Hoewel, hij alleen? Zijn broer Vincent blijkt een minstens zo begaafd mopperaar, getuige dit optreden. En zuster Cis spant de kroon, volgens Maarten, die het al mopperend gelukkig ook zeer beschaafd houdt:

‘Zodra mijn zuster chauffeert en enige vaart maakt, stoot zij een stroom van invectieven uit in de richting van haar medeweggebruikers.’

Kijk, zo kan ik nog eens zorgeloos citeren. En fijn dat een woord als invectieven ook nog niet is uitgestorven. Gezamenlijk houden we het mopperen hoog en ik voorspel dat on-Nederlandse nieuwelingen als dissen en beef ‘wel weer verdwijnen zullen'. Net als het boekje Een betere wereld van Will Bowen, want er valt toch een stuk minder te lachen zonder een familie Van Rossum op dreef. En Bowens idee van paarse armbandjes tegen het mopperen?

Er komt ineens een arsenaal aan invectieven in me op, maar die zal ik u besparen. Paars was al nooit zo’n beste kleur. Groen blijkbaar ook niet, om via Hilversum maar weer terug te keren naar Den Haag. Wat een puinhoop.

Blanco

2010-02-04T14:01:05Z

De weblog pagina voor me is niet de enige die blanco is. En voor de eerste indruk krijg je maar één kans. Daarom moet ik nu zeker met een verpletterend vermakelijk, spitsvondig, roerend of verrassend stukje komen… Zoals te verwachten is zoveel druk niet goed voor de inspiratie en het koffiezetapparaat pruttelt al net zo moedeloos als ik. Een lauw bakkie is al sneu genoeg. Dan ook nog een lauw stukkie?

Gelukkig is daar NU.nl voor alle verse nieuwtjes en laatste roddels. We kunnen ons verblijden over het feit dat Jan en zijn Liza eindelijk hun nare periode kunnen afsluiten, ondanks of dankzij het feit dat ex Yolanthe zich dreigt voort te planten met kabouter Wesley. Bridget heeft nieuwe wenkbrauwen – staat trouwens ook al tijden op mijn verlanglijstje. Teveel plukken blijkt namelijk niet bevorderlijk voor het vermogen kritisch te kunnen fronsen.

Jammer, want dat zou ik graag doen over het volgende nieuwtje: ‘hun als onderwerp in een zin is niet meer uit te roeien’. Vier Nijmeegse taalwetenschappers begrijpen wel dat 'hun' zo makkelijk in de mond ligt. Volgens hen (zeg daar dan ook maar gelijk hunnie, of zullie) is het gebruik slim en efficiënt, omdat toehoorders meteen begrijpen dat het over mensen gaat, als 'hun' wordt gebruikt. 'Ze' of 'zij' kan ook naar voorwerpen verwijzen.

Voor Wesley is het in elk geval goed nieuws en ik ga nog maar eens oefenen op een indrukwekkender frons. Maar wat zeik ik eigenlijk, hun hebben wel mijn stukje gered!